Vốn tập trung ở những công trình nào?
Danh mục do Sở Tài chính Hải Phòng công bố ngày 2/11 gồm bảy dự án, tổng mức đầu tư sơ bộ gần 46.800 tỷ đồng, dự kiến áp dụng hợp đồng xây dựng – chuyển giao và thanh toán bằng quỹ đất. Theo Vietstock, Vành đai 2 chiếm khoảng 17.547 tỷ đồng; đường cầu Rào 3 khoảng 10.984 tỷ đồng. Đây là số vốn dự kiến của danh mục thu hút đầu tư.
Cộng hai công trình lớn nhất cho kết quả 28.531 tỷ đồng, xấp xỉ 61% tổng vốn nếu dùng mốc 46.800 tỷ làm mẫu số. Điều này cho thấy quy mô vốn phân bổ không đều giữa bảy dự án. Lấy tổng chia bảy sẽ cho một mức bình quân, nhưng mức bình quân đó không mô tả đúng nhu cầu vốn của công trình lớn nhất hay nhỏ nhất.
Về mặt phân tích, khi phần lớn vốn tập trung ở một số dự án, tiến độ của các dự án này có ảnh hưởng lớn tới nhịp thực hiện chung. Hoàn thành nhiều công trình nhỏ có thể làm số dự án hoàn thành tăng nhanh, trong khi phần vốn còn phải triển khai vẫn lớn. Do đó, đếm số công trình và theo dõi giá trị thực hiện cần được đặt cạnh nhau.

Hình minh họa dự án Vành đai 2 tại Hải Phòng, đăng trên Vietstock.
Diện tích đất và giá trị đất không đi cùng một tỷ lệ
Phương án công bố 24 khu đất, tổng diện tích hơn 3.500 ha, với giá trị sau khi trừ chi phí giải phóng mặt bằng hơn 46.500 tỷ đồng. Hai ví dụ cho thấy sự khác biệt: khu TOD ga Ninh Xá rộng 559 ha, giá trị dự kiến 4.700 tỷ đồng; khu vực phường Phạm Sư Mạnh rộng 427 ha, giá trị gần 8.278 tỷ đồng.
Từ những số liệu này, giá trị bình quân tương ứng khoảng 8,4 và 19,4 tỷ đồng mỗi hecta. Đây chỉ là phép chia tổng giá trị dự kiến cho diện tích của từng khu trong danh mục. Không thể sử dụng kết quả đó làm giá giao dịch cho một lô đất cụ thể, vì một hecta tổng diện tích có thể bao gồm những phần đất có công năng khác nhau.
Sự chênh lệch cũng giải thích tại sao không thể đánh giá khả năng thanh toán chỉ bằng số hecta. Một khu nhỏ hơn vẫn có thể mang giá trị lớn hơn trong phương án. Muốn so sánh sâu hơn cần cùng cách xác định giá trị, cùng phạm vi diện tích và thông tin về các khoản chi đã khấu trừ. Thiếu một trong những yếu tố đó, tỷ lệ bình quân rất dễ bị dùng sai mục đích.
Cân đối được giá trị chưa đồng nghĩa cân đối được tiền
Một điểm khác cần phân biệt là tổng giá trị đối ứng và lịch sử dụng vốn. Nhà đầu tư xây dựng phải thanh toán theo tiến độ công việc; giá trị quyền lợi từ quỹ đất có thể được thực hiện ở một thời điểm khác. Ngay cả khi hai phía có tổng giá trị tương đương, vẫn có thể tồn tại khoảng cách về dòng tiền.
Ví dụ giả định một công trình cần chi 60 đơn vị vốn trong năm đầu và 40 đơn vị năm sau. Nếu nguồn thu tương ứng chỉ xuất hiện cuối năm thứ hai, nhà đầu tư vẫn phải bố trí vốn cho giai đoạn trước đó. Đây là minh họa về thời điểm tiền vào, tiền ra, không phải lịch thanh toán đã xác lập cho các dự án Hải Phòng.
Bởi vậy, danh mục mời đầu tư là một bước chuẩn bị, chưa chứng minh công trình đã được khởi công hoặc quỹ đất đã được bàn giao. Các dữ liệu tiếp theo cần đối chiếu gồm phương án của từng dự án, tiến độ mặt bằng và lịch thanh toán cụ thể. Chỉ khi những mốc này được làm rõ, tổng vốn và quỹ đất mới có thể được đặt vào cùng một kế hoạch thực hiện.
Nguồn: Vietstock